Przekaźnik to urządzenie, które zamyka i otwiera obwód elektryczny. Wpływa ono na pracę innych urządzeń w obwodzie, realizując funkcję "włącz-wyłącz".
Przekaźniki są stosowane bardzo powszechnie głównie w przemyśle, lecz używa się ich również m.in. w budownictwie czy branży wodno-kanalizacyjnej.
Najpopularniejszym przekaźnikiem przemysłowym jest przekaźnik elektromagnetyczny.
Przekaźnik elektromagnetyczny składa się z takich elementów, jak:
cewka przekaźnika
styki przełączne
styk normalnie otwarty (styk NO – normally open, styk zwierny)
styk normalnie zamknięty (styk NC – normally close, styk rozwierny)
Styki przełączników elektrycznych są klasyfikowane jako normalnie otwarte lub normalnie zamknięte, odnosząc się do stanu otwarcia lub zamknięcia w "normalnych" warunkach – przed podaniem napięcia na cewkę.
Aby styki przekaźnika otworzyły się lub zamknęły należy wysterować cewkę, czyli podać na nią napięcie. Prąd, który płynie w zwojach cewki wzbudza pole elektromagnetyczne. Dzięki niemu przyciągana jest metalowa zwora otwierająca lub zamykająca odpowiedni styk przełączny. Po odjęciu napięcia wejściowego cewki, sprężyna zwrotna odpycha od siebie styki. Powoduje to ich rozwarcie, a tym samym rozłączenie obwodu.
Przekaźnik normalnie zamknięty (NC) to przełącznik elektryczny, który pozwala na przepływ prądu przez niego w normalnym stanie. Podanie napięcia (wysterowanie cewki) powoduje otwarcie styku.
Styk normalnie otwarty nie przewodzi prądu, kiedy na cewkę nie jest podane napięcie (nie jest wysterowana) i zamyka się (przewodzi prąd), kiedy cewka jest wysterowana.
NO to symbol, jakim oznaczany jest styk przełącznika normalnie otwarty
Z tego typu stykami mamy do czynienia w życiu codziennym – przekaźnik normalnie otwarty to np. wyłącznik światła. Po uruchomieniu zamyka obwód, co umożliwia przepływ prądu do szeregowo podłączonej żarówki. Ten styk normalnie otwarty (NO) zmienia swój stan na zamknięty, gdy przekroczy ustalony punkt przełączania.
Z elektrycznego punktu widzenia istnieją trzy główne typy przetworników ciśnienia:
z dwukierunkowymi stykami elektrycznymi normalnie otwartymi (NO) (SPST)
z dwukierunkowymi stykami elektrycznymi normalnie zamkniętymi (NC) (SPST)
z trójdrożnymi stykami przełącznymi (SPDT)
Przełączniki ciśnienia ze stykami normalnie otwartymi są najczęściej używane, ponieważ po uruchomieniu funkcji przełączania zamykają obwód, a tym samym mogą bezpośrednio aktywować proces następczy.
Styki w przełączniku NO pozostają otwarte, gdy ciśnienie mieści się w dopuszczalnym zakresie i zamykają się, gdy ciśnienie spada poza dopuszczalny zakres.
Przetworniki ciśnienia z funkcją przełącznika otwierają lub zamykają obwód elektryczny po osiągnięciu określonego poziomu ciśnienia. Są one wykorzystywane do wielu zastosowań w celach zapewnienia bezpieczeństwa. Ze względu na rodzaj, są stosowane w:
mechaniczne przetworniki ciśnienia – ze względu na swój wystarczający prąd przełączania, wykorzystywane do sterowania większymi obciążeniami, takimi jak silniki lub pompy
elektroniczne przetworniki ciśnienia – monitorowane przez sterowniki PLC lub centralny system sterowania. Sterownik PLC spełnia funkcję bezpieczeństwa za pomocą oddzielnego obwodu.
Gdy "normalnie otwarty" przetwornik ciśnienia wykryje, że przekroczona została wartość graniczna ciśnienia, zamyka obwód. Jeśli oprócz przetwornika podłączony jest także system bezpieczeństwa np. system zatrzymania awaryjnego lub sygnalizator alarmowy, to zostanie on przez niego włączony. W ten sposób przełącznik normalnie otwarty, w sposób pośredni, spełnia funkcje kontrolne.