Systemy chłodnicze w strefach Ex – gdzie zaczyna się problem temperatury?

W każdej instalacji chłodniczej pracującej w obszarach zagrożonych wybuchem temperatura jest parametrem krytycznym. Dotyczy to szczególnie takich elementów jak:

• agregaty chłodnicze,

• pompy i pompy obiegowe,

• wymienniki ciepła,

• sprężarki,

• linie tłoczne i ssawne,

• reaktory oraz komory procesowe.

W systemach, w których medium jest łatwopalne – lub w których mogą występować pary, gazy lub pyły – nawet lokalne przegrzanie podnosi ryzyko zapłonu. Z kolei zbyt niska temperatura może prowadzić do oblodzenia, niewłaściwej pracy układu chłodniczego, a w skrajnych przypadkach do uszkodzeń mechanicznych. Właśnie dlatego precyzyjna kontrola temperatury w systemach chłodniczych stref Ex nie jest opcją, a koniecznością.

Główne cele kontroli temperatury w strefach zagrożonych wybuchem

W strefach Ex kontrola temperatury pełni kilka ważnych funkcji:

• zapobieganie przegrzaniu urządzeń – np. sprężarek, pomp oraz agregatów chłodniczych,

• ochrona mediów procesowych przed wejściem w niepożądane zakresy temperatur, które mogłyby przyspieszyć reakcje chemiczne lub doprowadzić do zapłonu,

• stabilizacja procesów technologicznych poprzez utrzymanie odpowiedniego poziomu temperatury w układach o krytycznym znaczeniu,

• zabezpieczenie instalacji chłodniczych przed zamarzaniem, oblodzeniem lub kondensacją par,

• ochrona urządzeń w strefach zagrożonych wybuchem poprzez niezależny pomiar i regulację temperatury oraz monitorowanie temperatury w krytycznych punktach.

W praktyce w takich instalacjach nie wystarczy tylko pomiar temperatury – konieczne jest autonomiczne, mechaniczne działanie urządzenia, które w razie przekroczenia progu natychmiast przejmie sterowanie obwodem i zatrzyma pracę maszyn.

Termostaty przemysłowe w strefach Ex

Termostaty mechaniczne oparte na rozszerzalności cieczy lub gazu są jednym z najbardziej niezawodnych urządzeń stosowanych w obszarach zagrożonych wybuchem. Choć ich reakcja na zmianę temperatury nie jest natychmiastowa i może wymagać pewnego czasu, charakteryzują się dużą stabilnością punktu przełączania oraz możliwością pracy w szerokich zakresach pomiarowych. Warto pamiętać, że temperatura otoczenia może wpływać na dokładność punktu przełączania, jednak właściwie dobrany model oraz odpowiedni montaż pozwalają utrzymać wysoką powtarzalność działania.

W systemach chłodniczych szczególnie istotne jest to, że termostat zachowuje funkcjonalność nawet w przypadku utraty sygnału lub awarii systemu nadrzędnego. To właśnie dlatego urządzenia tego typu są tak powszechnym wyborem w strefach zagrożonych wybuchem gazów, par i pyłów.

JUMO exTHERM S200 – specjalista od systemów chłodniczych w strefach Ex

W instalacjach chłodniczych pracujących w strefach Ex skutecznym rozwiązaniem jest JUMO exTHERM S200 – przemysłowy termostat ATEX zaprojektowany do pracy w wymagających warunkach.

Najważniejsze wyróżniki urządzenia to:

• pełne certyfikacje ATEX, IECEx i UKEx,

• możliwość montażu bezpośrednio w strefach 0, 1 i 21 (gazy, pary, mgły), a także 2 i 22 (przewodzące i nieprzewodzące pyły),

• dostępność wersji TW (monitor temperatury), STW (monitor temperatury bezpieczeństwa) oraz STB (ogranicznik temperatury bezpieczeństwa),

• mechaniczne, niezależne działanie w oparciu o zasadę rozszerzalności cieczy lub gazu.

Zakresy pomiarowe exTHERM S200 pozwalają zabezpieczyć zarówno niskotemperaturowe obiegi chłodnicze, jak i elementy, które mogą ulegać przegrzewaniu, w tym sprężarki czy linie tłoczne. Dzięki temu termostat ATEX do systemów chłodniczych może pełnić jednocześnie funkcję ochronną i stabilizującą proces.

Jak poprawnie zainstalować termostat Ex w systemie chłodniczym?

Aby termostat działał prawidłowo i niezawodnie, warto zwrócić uwagę na kilka kluczowych aspektów montażu. Przede wszystkim dobierz wersję urządzenia odpowiednią do strefy Ex, w której pracuje Twoja instalacja, i upewnij się, że konfiguracja exTHERM S200 odpowiada wymaganiom procesu. Jeśli system pracuje w strefie 0 lub czujnik musi zostać zamontowany bezpośrednio w rurociągu, zastosuj odpowiednią osłonę termometryczną, która oddzieli element pomiarowy od medium i zapewni zgodność z przepisami. Sam czujnik najlepiej umieścić w miejscu, które realnie odzwierciedla temperaturę pracy układu – na przykład na linii tłocznej, parowniku, sprężarce albo pompie chłodniczej.

Ważne jest również właściwe poprowadzenie kapilary: bez gwałtownych załamań i z zachowaniem minimalnego promienia gięcia, tak aby nie zakłócać pracy elementu pomiarowego. Jeżeli instalacja wymaga monitorowania przerwania lub zwarcia linii, wykorzystaj dostępny obwód NAMUR, który ułatwia integrację z systemem sterowniczym. W miarę możliwości unikaj też montażu w miejscach narażonych na silne wahania temperatury otoczenia – mogą one wpływać na punkt przełączania i pogorszyć dokładność pomiaru.

Prawidłowa instalacja pozwala w pełni wykorzystać precyzję i stabilność termostatu oraz podnosi niezawodność całego systemu chłodniczego.

Przykładowe aplikacje przemysłowe

Termostat exTHERM S200 sprawdza się w wielu sektorach, w których chłodnictwo pracuje w warunkach zagrożenia wybuchem, m.in.:

• systemy chłodnicze w przemyśle chemicznym,

• pompy i agregaty chłodnicze w zakładach przetwórstwa tworzyw sztucznych,

• instalacje chłodnicze w przemyśle spożywczym,

• sprężarki i pompy próżniowe,

• systemy destylacji rozpuszczalników,

• parowniki mediów łatwopalnych, takich jak metanol.

W każdej z tych aplikacji kluczowa jest nie tylko kontrola temperatury, lecz także pełne bezpieczeństwo pracy w strefach Ex.

Korzyści, które odczujesz w praktyce

Zastosowanie JUMO exTHERM S200 w systemie chłodniczym przekłada się na stabilną i niezależną kontrolę temperatury nawet w trudnych warunkach pracy, co znacząco podnosi bezpieczeństwo instalacji. Dzięki skutecznej ochronie przed przegrzaniem lub zamarzaniem układu zmniejszasz ryzyko przestojów i nieplanowanych zatrzymań, a jednocześnie zyskujesz urządzenie, które łatwo integruje się z istniejącymi systemami sterowniczymi. Solidna konstrukcja i długa żywotność termostatu ograniczają koszty utrzymania, a pełna zgodność z wymaganiami ATEX upraszcza audyty i dokumentację.

Jeśli zastanawiasz się, jak skutecznie zabezpieczyć system chłodniczy w strefie Ex, punkt wyjścia stanowi właściwa kontrola temperatury. JUMO exTHERM S200 łączy niezawodność z odpornością na wymagające warunki procesowe, dzięki czemu doskonale sprawdza się w instalacjach pracujących w obszarach zagrożonych wybuchem. Jeśli potrzebujesz pomocy w wyborze odpowiedniej konfiguracji do swojej aplikacji, chętnie Cię w tym wesprzemy!

O autorce

Nazywam się Agnieszka Tokarska i od dekady zgłębiam tajniki content marketingu oraz SEO, łącząc strategiczne podejście z lekkim piórem. Jako absolwentka Communication Design na Uniwersytecie Wrocławskim dbam o to, by każda treść była nie tylko merytoryczna, ale i zaprojektowana z myślą o odbiorcy – wyznaję zasadę, że nie ma tematów zbyt trudnych, by nie dało się ich opisać w angażujący sposób. Prywatnie ładuję baterie w ruchu: dając upust emocjom w tańcu lub odnajdując spokój na górskich szlakach.